Het onderhoud dat je machine écht nodig heeft
Minder dan je denkt, en belangrijker dan je hoopt. Water is de bepalende factor, de rest is routine. Hieronder het complete ritme, plus wat er per machinetype anders gaat.
Het onderhoudsritme in één tabel
| Groep spoelen | Na elke shot · 2 seconden |
|---|---|
| Portafilter en filterbakje | Dagelijks afspoelen, niet in de vaatwasser |
| Backflushen met water | Dagelijks · circa 30 seconden |
| Backflushen met reiniger | Wekelijks · circa 5 minuten |
| Stoompijp | Direct na elk gebruik afvegen en doorblazen |
| Waterreservoir | Wekelijks verversen en omspoelen |
| Ontkalken | Afhankelijk van waterhardheid, zie hieronder |
| Douchekop en groepspakking | Eén tot twee keer per jaar vervangen |
Ontkalken
Hoe vaak het echt moet, waarmee wel en waarmee absoluut niet.
Lees de gids →
Water en filters
Je hardheid opzoeken, en kiezen tussen patroon, kan of niets.
Lees de gids →
Backflushen
Alleen zinvol met een driewegklep. Zo test je of jouw machine er een heeft.
Lees de gids →
Molen reinigen
Ranzige olie in je maalkamer proef je terug, en dat gaat sluipend.
Lees de gids →
Tamper, WDT en bodemloos
Welke van de drie het meeste oplevert, en in welke volgorde je ze koopt.
Lees de gids →Wat er per machinetype anders gaat
Het schema hierboven is de basis, maar je machine bepaalt welke onderdelen ervan op jou van toepassing zijn. Dit zijn de verschillen die er in de praktijk toe doen.
Met driewegklep
Alleen machines met een driewegklep kun je backflushen: vrijwel alle E61-machines dus, plus de Rancilio Silvia. Zat er een blindfilter in de doos, dan is je machine ervoor gebouwd.
Zonder driewegklep
Instapmachines zonder driewegklep en hendelmachines backflush je niet. Daar volstaat het losnemen en afspoelen van de douchekop, plus regelmatig ontkalken.
Warmtewisselaar
Eén grote boiler die permanent op stoomtemperatuur staat, betekent dat kalk zich sneller afzet dan bij een zetboiler op 93 °C. Ontkalk hier aan de voorzichtige kant van je interval.
Dual boiler
Twee boilers betekent twee circuits om te ontkalken. Controleer in je handleiding of de stoomboiler apart behandeld moet worden. Bij sommige modellen is dat dealerwerk.
Met ingebouwde molen
Een Sage met ThermoJet ontkalk je via het menu, niet met de hand. De ingebouwde molen vraagt daarnaast zijn eigen schoonmaakritme, en dat is een aparte handeling.
Vast aangesloten
Hangt je machine aan de waterleiding, dan is een inline-filter geen luxe maar noodzaak: je hebt geen reservoir meer waarin je zelf gefilterd water doet.
Wat je in huis wilt hebben
Compleet voor ongeveer twintig euro, en dan ben je een jaar onderweg. Je hoeft dit niet allemaal tegelijk te kopen: het blindfilter en de reiniger zijn het startpunt.
Blindfilter
Een filterbakje zonder gaatjes waarmee je backflusht. Zat er vaak al bij je machine, dus kijk eerst in de doos voor je er een koopt.
Reinigingspoeder
Voor het wekelijkse backflushen. Een pot gaat maanden mee. Gebruik een middel dat voor espressomachines bedoeld is, geen afwasmiddel.
Ontkalker
Op citroenzuur- of amidosulfonzuurbasis. Azijn niet gebruiken: dat tast pakkingen en messing aan.
Groepsborstel
Gebogen steel met hittebestendige haren, om de douchekop en de rand van de groep schoon te vegen.
Waterteststrips
Om je hardheid te meten in plaats van te gokken. Een setje kost een paar euro en bepaalt je hele ontkalkritme.
Waterfilter
Een patroon in het reservoir of een filterkan. Reken op vervangen na ongeveer 50 liter of maximaal twee maanden.
Over onderhoud
Hoe vaak moet ik nu écht ontkalken?
Dat hangt van je water af, niet van de kalender. Bij zacht water (onder 4 °dH) volstaat één keer per jaar. Bij gemiddeld Nederlands water (4 tot 7 °dH) is twee tot vier keer per jaar gebruikelijk. Zit je boven de 12 °dH, dan is elke 50 tot 100 kopjes realistischer. Meet je hardheid met een teststrip of zoek ‘m op bij je waterbedrijf.
Kan ik gedemineraliseerd water gebruiken om ontkalken te vermijden?
Nee, en dat is een hardnekkig misverstand. Water zonder mineralen smaakt vlak, en het is bovendien agressief voor de metalen in je boiler. Je wilt water mét mineralen, alleen niet te veel: rond 5 à 6 °dH is het doel.
Mag ik azijn gebruiken als ontkalker?
Beter van niet. Azijn werkt wel tegen kalk, maar tast op termijn pakkingen, afdichtingen en messing aan, en de geur trekt er moeilijk uit. Een ontkalker op citroenzuur- of amidosulfonzuurbasis is een paar euro en veel veiliger.
Mijn machine heeft geen blindfilter. Kan ik dan niet backflushen?
Waarschijnlijk heeft je machine geen driewegklep, en dan hoeft het ook niet. Test het zo: hoor je na het zetten een korte sis en loopt er wat water in de lekbak, dan heb je een driewegklep. Zo niet, dan volstaat het schoonmaken van de douchekop.
Hoeveel tijd kost dit per week?
Dagelijks een halve minuut backflushen en je stoompijp afvegen. Wekelijks vijf minuten voor het backflushen met reiniger. Een paar keer per jaar een uurtje voor ontkalken. Bij elkaar minder dan tien minuten per week.
En dan de bonen
Onderhoud houdt je machine gezond, bonen bepalen wat eruit komt.
